Mae Veda Harrison o gyllidwr LocalMotion, Esmée FairBairn, yn rhannu ei phrofiad a'i dysgu o'r Comisiwn ar Ddiwylliant a Llywodraeth Leol . Veda yw Cyfarwyddwr Cymunedau Creadigol Hyderus a Dyfodol Tecach yn Esmée FairBairn.
Yn Esmée, credwn y dylai pobl leol fod wrth wraidd newid mewn lle. Drwy ein gwaith, rydym yn deall rôl diwylliant a chreadigrwydd wrth ryddhau potensial, cryfhau perthnasoedd cymunedol, a dod â phobl ynghyd. Er enghraifft, lansiwyd tri chynllun peilot dan arweiniad lle gyda Participatory City, Plymouth Octopus Project ac Every One, Every Day, a helpodd i lunio ein strategaeth ar gyfer Cymunedau Creadigol, Hyderus. Rhannwyd yr hyn a ddysgom o bum mlynedd o gyllid dan arweiniad lle mewn Adroddiad Mewnwelediadau . Arweiniodd hefyd at ein cydweithrediad â'r partneriaid ariannu a lleoedd o LocalMotion .
Mae creadigrwydd a diwylliant yn gyson yn chwarae rhan bwysig yn y ffordd y mae Esmée wedi cefnogi sefydliadau, gan gydnabod eu lle allweddol wrth ymateb i anghenion lleol, grymuso cymunedau, a chataleiddio newid i drigolion a busnesau. Sy'n gwneud y newyddion diweddar am y bygythiad o gau Coliseum Oldham yn siomedig.
Canfyddiadau gan y Comisiwn ar Ddiwylliant a Llywodraeth Leol
Ar ddechrau 2022, cefais fy ngwahodd gan Gymdeithas Llywodraeth Leol i weithredu fel comisiynydd, gan archwilio'r rôl y mae diwylliant yn ei chwarae yn ffyniant a lles y DU yn y dyfodol. Fel Cyfarwyddwr Cymunedau Creadigol, Hyderus a Dyfodol Tecach (bryd hynny), roedd yn gyfle gwych i gydweithio â chydweithwyr ar draws y sector creadigol a diwylliannol a'r dirwedd ariannu ar faterion allweddol sy'n effeithio ar gymunedau a diwylliant mewn lle.
Dan gadeiryddiaeth y Farwnes Lola Young o Hornsey, treuliais i a'r pymtheg comisiynydd arall y naw mis diwethaf yn clywed ac yn darllen tystiolaeth gan amrywiaeth o sefydliadau diwylliannol. Gyda 18 o sefydliadau yn rhoi tystiolaeth lafar, dros 80 o sefydliadau yn cymryd rhan mewn grwpiau ffocws a chyfweliadau ehangach, a dros 50 o astudiaethau achos a dderbyniwyd fel tystiolaeth lafar – roedd y Comisiwn yn eang ei gwmpas ac yn cael ei arwain gan leisiau'r rhai o'r sector.
Er bod cymunedau ac awdurdodau lleol yn parhau i wella o'r pandemig ac ymdopi â heriau ariannol a waethygwyd gan yr argyfwng costau byw, ochr yn ochr â mesurau cyni parhaus a newydd, daeth y Comisiwn i'r casgliad bod diwylliant hyd yn oed yn bwysicach nag erioed wrth helpu i fynd i'r afael â'r effeithiau personol, cymdeithasol, iechyd ac economaidd yn genedlaethol ac yn fyd-eang. Er gwaethaf y rhagolygon heriol, mae'n bwysig mabwysiadu dull seiliedig ar asedau o ran gwerth celf a diwylliant – gan feithrin balchder dinesig a lleoedd gwydn, mynd i'r afael ag anghydraddoldeb symudedd cymdeithasol ac sgiliau, mynd i'r afael ag anghydraddoldeb iechyd a chyfrannu at adferiad economaidd cenedlaethol. Gyda throsiant ychwanegol o £1.23 i bob £1 a fuddsoddir yn y celfyddydau a diwylliant, mae'r achos yn glir dros barhau i gefnogi'r celfyddydau a diwylliant yn ein lleoedd a'n cymunedau.
Camau nesaf
Felly, beth nesaf i'r adroddiad a'r Comisiwn? Gyda dros 70 o argymhellion mae llawer i awdurdodau lleol, sefydliadau creadigol, diwylliannol, cymdeithas sifil, a busnesau ei dreulio ac archwilio cyfleoedd i gydweithio a'u rhoi ar waith.
I ymddiriedolaethau a sefydliadau, mae'r argymhelliad y gall awdurdodau lleol ddysgu o ddull sy'n cael ei arwain gan leoedd i rymuso cymunedau i lunio eu lleoedd drwy gelf a diwylliant yn un pwysig. Beth bynnag fo canlyniad yr adroddiad, mae'r cyfle i barhau i dynnu sylw at sut mae diwylliant a chreadigrwydd yn rym gyrru cymdeithas iach a ffyniant economaidd yn un yr ydym yn ei groesawu.
Ymddangosodd y darn hwn yn wreiddiol ar wefan Esmée Fairbairn ym mis Rhagfyr 2022.