Yng nghanol amrywiol heriau rhanbarthol, mae anghydraddoldeb bwyd yn bryder sylweddol yn Torbay. Am y rheswm hwn, mae LocalMotion Torbay wedi dewis ei flaenoriaethu fel un o'u prif brosiectau. Mae'r grŵp craidd wedi bod yn gweithio ochr yn ochr â rhwydweithiau lleol* i hyrwyddo'r mentrau bwyd sydd eisoes yn digwydd yn Torbay ac yn ymuno i feithrin ymgysylltiad a chyfranogiad cymunedol.
Mae'r grŵp wedi bod yn gweithredu gyda dau brif amcan:
1. Defnyddio bwyd i gychwyn sgwrs ac i ysgogi diddordeb ymhlith unigolion, gan eu hannog i rannu eu syniadau wrth ystyried yr effaith ar eu cymuned leol.
2. Archwilio cyfleoedd o fewn system fwyd Torbay, drwy geisio camau i leihau anghydraddoldeb bwyd.
Yng nghyfnodau cychwynnol cynllunio'r gweithgareddau, neilltuodd grŵp gwaith amser i gynllunio dull cymunedol bach, seiliedig ar le, a fyddai'n denu pobl y tu allan i'r rhwydweithiau cyfathrebu arferol. Fodd bynnag, oherwydd cyfyngiadau gyda chapasiti'r tîm, newidiodd y grŵp eu dull o ymgysylltu ar y stryd i gynnal digwyddiad teuluol cymunedol dan do, (Parti Pizza a Chrempog) i'w gynnal yn ystod gwyliau hanner tymor mis Chwefror. Gwasanaethodd y digwyddiad hwn fel llwyfan i ddod â phobl ynghyd, meithrin cysylltiadau, a thanio ymdeimlad o ysbryd cymunedol. Roedd yn gyfle hwyliog a seiliedig ar fwyd i bobl fwynhau gweithgareddau sy'n addas i deuluoedd, gwneud a bwyta bwyd, a rhannu syniadau am fwyd yn yr ardal.
Gan adeiladu ar y momentwm a gynhyrchwyd gan y Parti Pizza a Chrempogau, trefnodd y grŵp ddigwyddiad arall a oedd yn canolbwyntio ar newid system fwyd o'r enw Bwyd ar gyfer Newid, a oedd â'r nod o ymchwilio'n ddyfnach i gymhlethdodau anghydraddoldeb bwyd. Roedd yn weithdy i'r rhai a oedd yn poeni am anghydraddoldeb bwyd ac a oedd eisiau gweld sut y gallai pethau fod yn wahanol yn Torbay.
Canlyniadau:
Daeth y digwyddiadau hyn â’r grŵp at y cwestiwn allweddol “Sut gall pobl symud o argyfwng bwyd i gynnal eu hunain?”
Wrth fyfyrio ar y digwyddiad Bwyd dros Newid, cynllwyniodd y grŵp syniadau yn erbyn safbwyntiau systemig y drefn bresennol a rhywfaint o arloesedd niche sydd eisoes yn digwydd yn Torbay. Roedd y tîm yn anelu at sefydlu system fwyd integredig a fyddai’n cael effaith gadarnhaol ar Torbay gyfan, gan greu’r amodau cywir ar gyfer newid.
Yn ogystal â'r gweithdy hwn, roedd y grŵp yn awyddus i flaenoriaethu dull dan arweiniad y gymuned i ateb y cwestiwn allweddol. Ar hyn o bryd mae'r grŵp yn gweithio trwy dri sefydliad cymunedol ledled Torbay i rymuso unigolion i fynd ar drywydd eu syniadau eu hunain yn weithredol sy'n ymwneud â'r system fwyd.
Heriau:
Profodd maint y tîm yn heriol drwy gydol y broses. Er iddo ddechrau gyda gweledigaeth gref gan bobl â phrofiad helaeth, lleihaodd y momentwm pan effeithiodd ymrwymiadau eraill ar eu hargaeledd. Roedd pobl y tu allan i'r grŵp gwaith uniongyrchol hefyd yn ansicr ynglŷn â'r hyn yr oeddent yn ymrwymo iddo, ac felly ni allent helpu'n llawn. Unwaith y byddai aelodaeth y grŵp wedi'i hehangu a bod digwyddiad penodol i'w gyflwyno, roedd yn haws denu eraill i mewn. Yn bwysig, roedd cydnabod gwerth amser ac arbenigedd unigolion a gallu talu amdano yn ffactor hanfodol.
Her arall fu'r canfyddiadau gwahanol o ble a sut mae newid systemig yn digwydd ac felly bu tensiwn wrth benderfynu beth i'w symud ymlaen. Gall gweithredu dull "mawr a beiddgar" sy'n mynd i'r afael â'r system yn uniongyrchol ar raddfa fawr olygu bod angen llawer iawn o gyllid. Mewn cyferbyniad, efallai y bydd angen llai o gyllid ar fentrau "llawr gwlad" sy'n targedu teuluoedd unigol ond gallant arwain at newidiadau graddol sy'n creu effaith tonnog, a allai arwain at effeithiau tymor hwy ar newidiadau systemig. Ar ôl llawer o ystyriaeth a rhwystredigaeth ynghylch diffyg gweithredu, cytunodd y grŵp i roi cynnig ar y ddau ddull.
Camau nesaf:
Bydd tri sefydliad cymunedol yn cynnal gweithgareddau gyda'r bobl maen nhw'n gweithio gyda nhw, gan helpu i greu a meithrin syniadau a fyddai'n eu helpu nhw a'u cymunedau i symud i ffwrdd o ansicrwydd bwyd ac i sefydlogrwydd. Bydd arian yn cael ei basio'n uniongyrchol i'r sefydliadau cynnal i dalu am amser staff a grantiau bach i gefnogi syniadau.
Mae'r grŵp hefyd yn sefydlu prosiect sy'n ceisio dylanwadu ar y system fwyd gyfan (o'r had i'r plât) trwy safle enghreifftiol sy'n eiddo i'r gymuned. Y cam nesaf yw recriwtio rhywun a allai arwain a gyrru'r gwaith hwn.
*Cymunedau Torbay, Cyngor Torbay, Partneriaeth Gymunedol Ellacombe, Partneriaeth Gymunedol Hele a Lower Barton, Feed a Child Torbay, Yes Brixham, Groundwork South, Turning Heads, Cynghrair Bwyd Torbay.